PR LAB Ўзбекистондаги 25 та банкнинг медиа майдонидаги иштирокини учта асосий кўрсаткич — нашрлар сони, муаллифлар сони ва материалларнинг умумий потенциал қамрови бўйича таҳлил қилди.

Бугун банклар нафақат фоиз ставкалари, рақамли хизматлар ва маҳсулотлар билан, балки аудитория эътибори учун ҳам рақобатлашмоқда. Мижозлар банк бренди билан янгиликлар, Telegram-каналлар, ижтимоий тармоқлар, интернет нашрлари ва бошқа ахборот платформалари орқали мунтазам тўқнаш келади. Шу боис банкнинг медиа майдонидаги фаоллиги унинг танилишига ва аудитория томонидан қандай қабул қилинишига таъсир қилувчи муҳим омиллардан бирига айланмоқда.

Аммо банк ҳақида кўп материал эълон қилиниши унинг ахборот майдонидаги иштироки самарали йўлга қўйилганини англатадими?

Тадқиқот доирасида банклар ҳақида жами 3 952 та нашр аниқланди, банклар кесимида 1 367 та муаллифлик қайди келтирилган. Материалларнинг умумий потенциал қамрови эса 248,1 миллиондан ошди.

PR LAB талқинига кўра, медиа майдонидаги иштироки энг юқори 10 та банк

Банкларнинг ахборот майдонидаги умумий позициясини баҳолашда учта кўрсаткич биргаликда ҳисобга олинди: нашрларнинг умумий сонидаги улуш, муаллифлар сонидаги улуш ва умумий потенциал қамровдаги улуш.

Мазкур кўрсаткичлар йиғиндисига кўра, кучли ўнталик қуйидагича шаклланди:

1.Uzum Bank
2.TBC
3.Octobank
4.Kapitalbank
5.Ipotekabank
6.Ipak Yo‘li banki
7.Asia Alliance Bank
8.Trastbank
9.Garantbank
10.Davr Bank

Мазкур рейтинг банкларнинг обрўси ёки PR-фаолиятининг умумий самарадорлигини баҳоламайди. У, аввало, банкларнинг ахборот майдонида қай даражада кўринаётгани, улар билан боғлиқ контент қанчалик кенг тарқалаётгани ва қандай ҳажмдаги потенциал аудиторияга чиқаётганини кўрсатади.

Айнан шу кўрсаткичларни ўзаро таққослаш банкларнинг медиа коммуникация моделларидаги фарқларни кўриш имконини беради.

Uzum Bank: учта асосий кўрсаткич бўйича етакчи

Тадқиқот натижаларига кўра, Uzum Bank барча асосий кўрсаткичлар бўйича энг барқарор натижани қайд этган. Мониторинг давомида банк ҳақида 715 та нашр аниқланди. Бу барча материалларнинг 18,1 фоизини ташкил этади ва тадқиқот иштирокчилари орасидаги энг юқори кўрсаткичдир.

Муаллифлар сони бўйича ҳам Uzum Bank биринчи ўринда — 318 нафар муаллиф, яъни умумий кўрсаткичнинг 23,3 фоизи. Банк ҳақидаги материалларнинг умумий потенциал қамрови 46,7 миллиондан ошган. Бу ҳам тадқиқотдаги энг юқори натижадир.

Шундай қилиб, Uzum Bank бир вақтнинг ўзида уч йўналиш — медиа фаоллик, контентни тарқатаётган муаллифлар доирасининг кенглиги ва потенциал аудитория миқёси бўйича етакчилик қилмоқда.

Муҳим жиҳати шундаки, банкнинг юқори позицияси фақат битта кўрсаткич ҳисобига эмас, балки бир нечта омилнинг уйғунлиги натижасида шаклланган.

TBC: нашрлар камроқ, қамров эса деярли максимал

Умумий рейтингда иккинчи ўринни TBC эгаллади. Банк ҳақида 551 та нашр қайд этилган. Бу Uzum Bank ва Octobank натижаларидан паст. Бироқ TBC ҳақидаги материалларнинг умумий потенциал қамрови 43 миллиондан ошиб, барча банклар орасида иккинчи натижани кўрсатган.

TBC ҳиссасига барча нашрларнинг 13,9 фоизи тўғри келган бўлса, банкнинг умумий потенциал қамровдаги улуши 17,3 фоизни ташкил этади. Банк бўйича 223 нафар муаллиф қайд этилган. Бу тадқиқотдаги учинчи энг юқори кўрсаткичдир. TBC мисолида нисбатан камроқ ҳажмдаги контент орқали катта потенциал аудиторияга чиқиш моделини кўриш мумкин. Бир нашрга тўғри келадиган ўртача тахминий қамров қарийб 78 мингни ташкил этади.

Бу TBC ҳақидаги контент аудиторияси йирикроқ бўлган платформаларда сезиларли даражада тарқалаётганини кўрсатиши мумкин.

Octobank: медиа фаоллиги бўйича етакчилардан бири

Octobank умумий рейтингда учинчи ўринни эгаллади. Шу билан бирга, банкнинг айрим кўрсаткичлари алоҳида эътиборга лойиқ.

Octobank ҳақида 682 та нашр қайд этилган. Бу Uzum Bank’дан кейинги иккинчи энг юқори натижа бўлиб, етакчи кўрсаткичдан атиги 33 та материалга кам.

Тадқиқотдаги барча нашрларнинг 17,3 фоизи Octobank ҳиссасига тўғри келади. Муаллифлар сони бўйича ҳам банк иккинчи ўринда — 259 нафар. Демак, нашрлар ҳажми ва контентни тарқатаётган муаллифлар доирасининг кенглиги бўйича Octobank мамлакатдаги энг фаол банклардан бири ҳисобланади.

Потенциал қамров кўрсаткичида эса манзара бироз бошқача. Octobank ҳақидаги материалларнинг умумий потенциал қамрови қарийб 17,1 миллионни ташкил этган. Бу банкка мазкур кўрсаткич бўйича бешинчи ўринни беради. Бир нашрга тўғри келадиган ўртача тахминий қамров қарийб 25 минг.

Бу натижанинг ўзи банк коммуникацияларининг самарадорлиги пастлигини англатмайди. Медиа коммуникацияларни фақат қамров орқали баҳолаб бўлмайди. Нашрларнинг мақсади, аудитория хусусиятлари, платформа тури, материалларнинг оҳанги ва мазмуни каби омиллар ҳам муҳим.

Шу билан бирга, маълумотлар ўсиш учун муайян имкониятни кўрсатади: Octobank медиа майдонида жуда юқори фаолликка эга. Энди ушбу фаолликни аудиторияси йирикроқ платформалардаги иштирок билан мустаҳкамлаш қўшимча потенциал яратиши мумкин.

Kapitalbank: катта қамров ҳисобига кучли позиция

Рейтингда тўртинчи ўринни эгаллаган Kapitalbank медиа иштирокининг бошқа бир моделини намойиш этмоқда. Банк ҳақида 359 та нашр қайд этилган. Бу Octobank натижасидан қарийб икки баравар кам. Муаллифлар сони эса 39 нафарни ташкил этган. Шунга қарамай, Kapitalbank ҳақидаги материалларнинг умумий потенциал қамрови 34,3 миллиондан ошиб, банкни қамров бўйича учинчи ўринга олиб чиқди.

Kapitalbank ҳиссасига барча нашрларнинг 9,1 фоизи тўғри келган бўлса, умумий потенциал қамровдаги улуши 13,8 фоизни ташкил этган.

Яна бир эътиборга молик кўрсаткич — битта нашрга тўғри келадиган ўртача тахминий қамров. У қарийб 95 мингни ташкил этади. Бу кўрсаткич нашрлар сони анча юқори бўлган қатор банклар натижасидан ҳам юқори.

Kapitalbank мисоли шуни кўрсатадики, медиа майдонида кучли позицияга эга бўлиш учун фақат нашрлар сонини оширишнинг ўзи етарли эмас. Контент эълон қилинаётган платформаларнинг аудитория миқёси ҳам муҳим аҳамиятга эга.

Ipotekabank: юқори медиа фаоллиги ва ўсиш имконияти

Ipotekabank умумий рейтингда бешинчи ўринни эгаллади. Банк ҳақида 383 та нашр қайд этилган. Бу материаллар сони бўйича тўртинчи натижа бўлиб, барча нашрларнинг қарийб 9,7 фоизини ташкил қилади.

Шунингдек, банк бўйича 60 нафар муаллиф қайд этилган. Материалларнинг умумий потенциал қамрови эса 14 миллиондан ошган.

Бу Ipotekabank’нинг ахборот майдонида мунтазам ва сезиларли даражада иштирок этаётганини кўрсатади. Шу билан бирга, потенциал қамровнинг нашрлар сонига нисбати рейтингнинг юқори қисмидаги айрим банкларникидан пастроқ.

Бу эса аудиторияси йирикроқ ёки аниқ мақсадли сегментларга эга платформалардаги иштирокни кенгайтириш орқали қўшимча ўсиш имконияти мавжудлигини кўрсатиши мумкин.

Ipak Yo‘li banki: нашрлар камроқ, қамров бўйича тўртинчи ўрин

Тадқиқотдаги энг қизиқарли натижалардан бирини Ipak Yo‘li banki қайд этган. Банк ҳақида жами 184 та нашр аниқланди. Шу боис у нашрлар сони бўйича кучли бешликка кирмайди. Бироқ материалларнинг умумий потенциал қамрови 21,3 миллиондан ошган ва бу банкка қамров бўйича тўртинчи ўринни эгаллаш имконини берган.

Ipak Yo‘li banki’нинг умумий нашрлар сонидаги улуши 4,7 фоизни, умумий потенциал қамровдаги улуши эса 8,6 фоизни ташкил этади. Бир нашрга тўғри келадиган ўртача тахминий қамров қарийб 116 минг. Бу камроқ нашр орқали каттароқ потенциал аудиторияга чиқиш моделининг энг яққол мисолларидан биридир.

Asia Alliance Bank: мувозанатли медиа иштирок

Asia Alliance Bank умумий рейтингда еттинчи ўринни эгаллади. Банк бўйича 177 та нашр, 54 нафар муаллиф ва қарийб 10,1 миллионлик умумий потенциал қамров қайд этилган. Эътиборлиси, банкнинг учта асосий кўрсаткич бўйича улуши бир-бирига яқин: нашрлар сонидаги улуши 4,5 фоиз, муаллифлар сонидаги улуши 4 фоиз, умумий потенциал қамровдаги улуши эса 4,1 фоиз атрофида. Бу нашрлар ҳажми, муаллифлар доираси ва потенциал қамров ўртасида кескин тафовут йўқлигини кўрсатади. Яъни Asia Alliance Bank’нинг медиа иштироки нисбатан мувозанатли шаклланган.

Trastbank: бир нашрга тўғри келадиган қамров бўйича етакчи

Умумий рейтингда саккизинчи ўринни эгаллаган Trastbank алоҳида бир кўрсаткич бўйича етакчи бўлди. Банк ҳақида 90 та нашр қайд этилган бўлиб, уларнинг умумий потенциал қамрови қарийб 13,2 миллионни ташкил этади. Натижада бир нашрга ўртача 146 мингга яқин потенциал қамров тўғри келади. Бу камида 50 та нашри қайд этилган банклар орасидаги энг юқори натижадир.

Мазкур кўрсаткич контент ҳажми нисбатан кам бўлса-да, унинг салмоқли қисми катта потенциал аудиторияга эга платформаларда эълон қилинганини кўрсатади.

Garantbank: муаллифлар доирасининг кенглиги билан ажралиб туради

Garantbank умумий рейтингда тўққизинчи ўринни эгаллади. Банк ҳақида 111 та нашр қайд этилган, муаллифлар сони эса 62 нафарни ташкил қилади. Бу нашрлар сони анча юқори бўлган айрим банклар билан таққослаганда ҳам сезиларли натижадир. Материалларнинг умумий потенциал қамрови қарийб 4,3 миллионни ташкил этган. Шу тариқа,Garantbank’нинг кучли жиҳатларидан бири — контентни тарқатаётган муаллифлар доирасининг нисбатан кенглиги. Кейинги ўсиш имкониятларидан бири эса аудиторияси каттароқ платформалардаги иштирокни кенгайтириш билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Davr Bank: асосий кўрсаткичлар ўртасида мутаносиблик

Кучли ўнталикни Davr Bank якунлайди. Банк бўйича жами 116 та нашр, 38 нафар муаллиф ва 7 миллиондан ортиқ умумий потенциал қамров қайд этилган. Davr Bank’нинг учта асосий кўрсаткич бўйича улуши деярли бир хил — тахминан 3 фоиз атрофида.

Бу нашрлар сони, муаллифлар доираси ва потенциал қамров ўртасида нисбатан юқори мутаносиблик мавжудлигини кўрсатади.

Нашрлар сони доим ҳам катта қамровни англатмайди

Тадқиқотнинг муҳим хулосаларидан бири банкларнинг турли кўрсаткичлар бўйича эгаллаган ўринлари таққосланганда яққол кўринади.

Octobank нашрлар сони бўйича иккинчи, потенциал қамров бўйича эса бешинчи ўринда.

Kapitalbank нашрлар сони бўйича бешинчи бўлса-да, қамров бўйича учинчи ўринни эгаллаган.

Ipak Yo‘li banki материаллар сони бўйича олтинчи, қамров бўйича эса тўртинчи ўринда.

TBC нашрлар сони бўйича учинчи бўлса, потенциал қамров бўйича иккинчи ўринга чиққан.

Бошқача айтганда, банкнинг ахборот майдонидаги позициясини баҳолашда «У ҳақда неча марта ёзилди?» деган саволнинг ўзи етарли эмас. Контентни ким тарқатаётгани, у қайси платформаларда эълон қилинаётгани ва қандай ҳажмдаги потенциал аудиторияга чиқаётгани ҳам муҳим.

Қайси банклар медиа иштирокини энг самарали бошқармоқда?

Бу саволга жавоб самарадорликни қайси мезон асосида баҳолашга боғлиқ. Агар асосий мезон медиа майдонида кўриниш фаоллиги бўлса, Uzum Bank ва Octobank етакчилик қилмоқда. Агар потенциал қамров миқёси асосий мезон сифатида олинса, Uzum Bank, TBC ва Kapitalbank олдинга чиқади.

Бир нашрга тўғри келадиган ўртача тахминий қамров бўйича, камида 50 та материали қайд этилган банклар орасида Trastbank, Ipak Yo‘li banki ва Kapitalbank юқори натижаларни кўрсатган.

Агар муаллифлар доирасининг кенглиги баҳоланса, Uzum Bank, Octobank ва TBC етакчилар қаторида. Демак, самарали медиа иштирокни битта кўрсаткич билан ўлчаш тўғри эмас.

Барқарор коммуникация модели бир вақтнинг ўзида бир нечта вазифани бажариши керак: бренднинг ахборот майдонида мунтазам кўринишини таъминлаш, контент тарқаладиган манбалар доирасини кенгайтириш ва етарлича катта аудиторияга чиқиш.

Ушбу кўрсаткичлар мажмуи бўйича тадқиқотда Uzum Bank энг мувозанатли натижани қайд этган.

TBC нашрлар ҳажми ва потенциал қамров ўртасидаги юқори нисбат билан ажралиб туради.

Octobank юқори медиа фаоллиги ва кенг муаллифлар доирасини намойиш этмоқда.

Kapitalbank ва Ipak Yo‘li banki эса нисбатан камроқ ҳажмдаги контент билан ҳам катта потенциал қамровга эришиш мумкинлигини кўрсатмоқда.

Бу ерда банклар ўртасидаги медиа рақобатнинг муҳим тенденцияси намоён бўлади: эътибор аста-секин «Ким кўпроқ материал эълон қилди?» деган саволдан «Ким аудиторияга самаралироқ чиқяпти?» деган саволга кўчмоқда.

Сондан сифатга

Узоқ вақт давомида эълон қилинган материаллар сони PR ва медиа коммуникацияларнинг асосий KPIларидан бири сифатида қаралди. Мантиқ оддий эди: бренд ахборот майдонида қанча кўп кўринса, унинг медиа фаоллиги шунча юқори.

Бугун эса нашрлар сонининг ўзи тўлиқ тасаввур бермайди. Юзлаб материаллар аудиторияси кичик ёки бир-бирини такрорлайдиган платформаларда эълон қилиниши мумкин. Аксинча, аудиторияси катта ва мақсадли бўлган бир нечта платформадаги материаллар сезиларли даражада юқори потенциал қамров бериши мумкин. Шу сабабли банк коммуникацияларини баҳолашда саволлар ҳам ўзгармоқда.

Энди фақат «Биз ҳақимизда қанча материал эълон қилинди?» деган савол эмас, балки:

Биз ҳақимизда кимлар ёзмоқда?

Қайси платформаларда кўринмоқдамиз?

Контентимиз қандай аудиторияга чиқмоқда?

Қайси мавзулар энг катта қамровни таъминламоқда?

Медиа иштирокимиз репутацион ва бизнес мақсадларимизга қай даражада мос келмоқда? деган саволлар ҳам муҳим.

Ана шундай ёндашув оддий нашрлар сонини ҳисоблашдан бренднинг ахборот майдонидаги позициясини тизимли бошқаришга ўтиш имконини беради.

PR LAB тадқиқотининг асосий хулосасини қуйидагича ифодалаш мумкин: банклар ўртасидаги медиа рақобатнинг кейинги босқичи материаллар сони учун эмас, балки аудитория эътибори ва сифатли медиа иштирок учун кечади.

PR LAB тадқиқоти Ўзбекистондаги 25 та банкнинг медиа-мониторинг маълумотларига асосланган. Таҳлилда учта асосий кўрсаткич — материаллар сони, муаллифлар сони ва материалларнинг умумий потенциал қамрови ҳисобга олинган. Умумий қамров ҳисоб-китоб асосида шакллантириладиган медиа кўрсаткичидир. Турли платформалар аудиторияси бир-бирини такрорлаши мумкин. Шу сабабли мазкур кўрсаткични материалларни кўрган ноёб фойдаланувчиларнинг аниқ сони сифатида талқин қилиш тўғри эмас. Шунингдек, рейтингда материалларнинг оҳанги, аудитория муносабати, конверсия ҳамда коммуникацияларнинг банк бизнес кўрсаткичларига бевосита таъсири ҳисобга олинмаган.

Шу боис тадқиқот натижаларини, аввало, банкларнинг ахборот майдонидаги иштироки кўлами ва улар билан боғлиқ контентнинг тарқалиш даражасини баҳоловчи таҳлил сифатида кўриш лозим.